Worden we slimmer van AI?

AI en kennisontwikkeling: worden we slimmer of afhankelijker van AI?

Wat mij de laatste tijd bezighoudt, is niet zozeer wat AI allemaal kan. Daarover verschijnen inmiddels genoeg berichten. Ik vraag me eerder af wat er met onze eigen kennis gebeurt.

We gebruiken AI om sneller analyses te maken, rapportages op te stellen en problemen op te lossen. Prima. Ik maak er zelf ook gebruik van. Het zou vreemd zijn om de mogelijkheden niet te benutten. Maar er zit voor mij wel een keerzijde aan.

Neem het onderwijs. Stel, een BI-analist gebruikt AI om de studieresultaten van een mbo-opleiding te analyseren. AI signaleert dat het diplomarendement daalt en wijst een bepaalde opleiding aan als uitschieter. De grafieken zijn helder en de verklaring klinkt aannemelijk.

Maar heeft iemand gecontroleerd of de instroom van studenten vergelijkbaar is met vorig jaar? Of er studenten anders worden geregistreerd, opleidingen zijn samengevoegd of definities zijn gewijzigd? En zegt het diplomarendement op zichzelf wel iets over de kwaliteit van het onderwijs?

Juist in dat soort vragen zit het verschil tussen een analyse presenteren en begrijpen wat de cijfers werkelijk vertellen. Achter de data zitten studenten, docenten en keuzes die niet altijd in een dashboard zichtbaar zijn. Dat inzicht ontstaat niet vanzelf. Het vraagt kennis van de gegevens, van het onderwijs en van de context waarin de cijfers tot stand komen.

Wat gebeurt er als we dat denkwerk steeds vaker aan AI overlaten? En wat betekent dat voor beginnende BI-analisten, maar net zo goed voor studenten die hun vak nog moeten leren? We praten graag over productiviteit en tijdwinst, maar minder vaak over de kennis die we onderweg misschien niet meer opbouwen.

En dat vind ik een ongemakkelijke gedachte. Want als AI steeds meer werk voor ons doet, moeten we zelf misschien juist méér investeren in het begrijpen van dat werk. Anders zijn we straks heel goed in het gebruiken van AI, maar minder goed in het beoordelen van wat AI ons vertelt.

Misschien moeten we ons daarom niet alleen afvragen hoeveel werk AI ons uit handen neemt, maar ook welke kennis we zelf moeten blijven ontwikkelen om de uitkomsten ervan op waarde te kunnen schatten.

Worden we door AI beter in ons vak, of worden we vooral afhankelijker van antwoorden die we zelf minder goed kunnen doorgronden?

Bron: AI is changing work. Now it has to change the organization, McKinsey Quarterly